Ubytek słuchu to poważny uszczerbek na zdrowiu, który może znacząco utrudnić funkcjonowanie w życiu codziennym i zawodowym. Brak lub pogorszenie tego zmysłu nie tylko ogranicza możliwości komunikacji, ale także może wiązać się z utratą radości ze słuchania muzyki czy dźwięków przyrody. Czy za utratę lub pogorszenie słuchu można otrzymać odszkodowanie lub rentę? Jakie świadczenia przysługują i jak je uzyskać?
Rodzaje ubytku słuchu
Ubytek słuchu powstaje w przypadku uszkodzenia jednej z części ucha – zewnętrznego, środkowego lub wewnętrznego. Wyróżniamy trzy główne typy niedosłuchu:
Niedosłuch odbiorczy – polega na uszkodzeniu ucha wewnętrznego lub nerwu słuchowego. Jest to najczęstszy typ niedosłuchu spowodowanego długotrwałą ekspozycją na hałas w miejscu pracy.
Niedosłuch przewodzeniowy – wiąże się z problemami w uchu środkowym lub zewnętrznym, które przewodzą dźwięk do ucha wewnętrznego.
Niedosłuch mieszany – jest kombinacją obu wcześniej wspomnianych rodzajów niedosłuchu.
Rodzaj ubytku słuchu wpływa na wysokość odszkodowania, jednak kluczowe są okoliczności, w jakich doszło do uszkodzenia słuchu.
Stopnie ubytku słuchu
Stopień ubytku słuchu wyrażany jest w decybelach (dB) i określa próg słyszenia, czyli najniższy słyszalny dźwięk. Wyróżnia się następujące stopnie:
- Lekkie upośledzenie słuchu: 21-40 dB
- Średnie upośledzenie słuchu: 41-70 dB
- Poważne upośledzenie słuchu: 71-90 dB
- Głębokie upośledzenie słuchu: powyżej 90 dB
Normalna rozmowa ma natężenie około 60-64 dB, co oznacza, że osoby ze średnim i poważnym upośledzeniem słuchu mają znaczne trudności w komunikacji. Gdy człowiek nie jest w stanie rozróżnić dźwięków o natężeniu 55-70 dB, jakość jego życia zaczyna się znacznie pogarszać.
Ubytek słuchu jako choroba zawodowa
Niedosłuch spowodowany długotrwałą ekspozycją na hałas w miejscu pracy jest uznawany za chorobę zawodową. Według wykazu chorób zawodowych, za chorobę zawodową uznaje się:
„Obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz.”
Aby rozpoznać chorobę zawodową, muszą być spełnione dwa warunki:
- Choroba musi znajdować się w wykazie chorób zawodowych
- Uszczerbek na zdrowiu musi być spowodowany działaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy lub związanych ze sposobem wykonywania pracy
Zawody szczególnie narażone na ubytek słuchu to pracownicy budowlani, fabryk, operatorzy ciężkiego sprzętu, muzycy, pracownicy lotnisk, barmani i kelnerzy w głośnych lokalach.
Zgłoszenie choroby zawodowej
Jeśli specjalista stwierdzi u pracownika uszkodzenie słuchu spowodowane hałasem, należy dokonać zgłoszenia do:
- Państwowej Inspekcji Sanitarnej
- Okręgowego inspektora pracy
Podejrzenie wystąpienia choroby zawodowej może zgłosić:
- Pracodawca
- Lekarz
- Sam pracownik (lub były pracownik)
Okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, wynosi 2 lata – nawet jeśli dana osoba wcześniej przestała pracować w narażeniu zawodowym.
Odszkodowanie z ZUS za chorobę zawodową
Osoby, które dotknęła choroba zawodowa i przez to stały się niezdolne do pracy (stale lub długotrwale – przez co najmniej 6 miesięcy) mogą ubiegać się o jednorazowe odszkodowanie z ZUS.
Odszkodowanie wypłacane jest w wysokości 20% przeciętnego wynagrodzenia za każdy procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. Oceny stopnia uszczerbku dokonuje lekarz orzecznik lub komisja lekarska ZUS.
Kwoty jednorazowych odszkodowań są corocznie aktualizowane przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Na przykład, w okresie od 1 kwietnia 2024 r. do 31 marca 2025 r. kwoty wynoszą:
- 1 431 zł za każdy procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu
- 25 044 zł z tytułu orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji
Renta z tytułu niezdolności do pracy
Jeśli w wyniku ubytku słuchu osoba stała się niezdolna do pracy, może ubiegać się o rentę z tytułu niezdolności do pracy. Takie świadczenie przysługuje tym, którzy utracili zdolność do pracy zarobkowej z powodu wypadku czy choroby.
W przypadku chorób zawodowych świadczenie przysługuje niezależnie od okresu składkowego. Wysokość renty zależy od stopnia niezdolności do pracy i wysokości podstawy wymiaru.
Odszkodowanie od pracodawcy
Niezależnie od odszkodowania i renty z ZUS, pracownik może na drodze cywilnoprawnej domagać się od pracodawcy:
- Zadośćuczynienia za krzywdę i cierpienie
- Odszkodowania za koszty związane z pogorszeniem słuchu (leczenie, aparaty słuchowe, rehabilitacja)
- Renty z tytułu niezdolności do pracy
Podstawą jest art. 444 §1 i 2 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty, w tym koszty leczenia. Jeżeli poszkodowany stał się inwalidą, także sumę potrzebną na koszty przygotowania do innego zawodu.
Pracodawca ponosi odpowiedzialność, jeśli nie dopełnił obowiązków BHP:
- Nie przeprowadził właściwej oceny ryzyka
- Nie zapewnił odpowiedniej ochrony słuchu (zatyczek, nauszników)
- Nie oznakował miejsc, w których hałas przekracza dopuszczalne normy (85 dB przez 8 godzin)
- Nie zapewnił regularnych badań kontrolnych słuchu
Odszkodowanie z ubezpieczenia OC
Jeśli ubytek słuchu powstał w wyniku wypadku (np. komunikacyjnego), można ubiegać się o odszkodowanie z ubezpieczenia OC sprawcy. Odszkodowanie musi pokryć:
- Całość kosztów leczenia
- Koszt zakupu aparatu słuchowego
- Koszty rehabilitacji
- Utracone dochody
- Rentę (jeśli ubytek słuchu ogranicza zdolność do pracy)
Ubezpieczyciel weryfikuje związek przyczynowy i zakres utraty słuchu, zleca orzeczenie lekarza oraz proponuje wysokość odszkodowania. W przypadku zaniżenia świadczenia warto złożyć odwołanie lub pozew.
Odszkodowanie z prywatnej polisy
Jeśli posiadasz prywatną polisę ubezpieczeniową (np. ubezpieczenie na życie z rozszerzeniem o następstwa nieszczęśliwych wypadków), możesz ubiegać się o odszkodowanie również z tego tytułu. Wysokość świadczenia zależy od warunków polisy i stopnia uszczerbku na zdrowiu.
Orzeczenie o niepełnosprawności
Ubytek słuchu uprawnia także do starania się o otrzymanie orzeczenia o niepełnosprawności, co często ułatwia podjęcie zatrudnienia. O stopniu niepełnosprawności orzekają powiatowe lub miejskie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności.
Stwierdzenie rodzaju ubytku – lekki, znaczny czy zaawansowany stopień niepełnosprawności – może nastąpić dopiero po uwzględnieniu czynników takich jak:
- Czy występują inne schorzenia
- Czy osoba jest w stanie wykonywać codzienne czynności
- Czy może pracować
Proces ubiegania się o odszkodowanie
Aby skutecznie dochodzić roszczeń po uszkodzeniu słuchu, należy:
- Zabezpieczyć dokumentację medyczną potwierdzającą uszkodzenie słuchu: karty z SOR, konsultacje laryngologa i audiologa, badania audiometryczne.
- Zgłosić szkodę do właściwego podmiotu: ZUS (w przypadku choroby zawodowej), ubezpieczenia OC sprawcy (w przypadku wypadku), pracodawcy.
- Złożyć wniosek o wypłatę odszkodowania wraz z kompletną dokumentacją: wywiad zawodowy, orzeczenie lekarskie, wyniki badań, rachunki kosztów (audiogramy, leki, dojazdy, aparaty słuchowe, rehabilitacja).
- Monitorować terminy i składać wnioski o zaliczki, szczególnie jeśli leczenie trwa długo.
- W razie zaniżenia świadczenia złożyć odwołanie lub pozew. Warto skorzystać z pomocy profesjonalnej kancelarii odszkodowawczej.
Ochrona słuchu – najlepsza inwestycja
Ubytek słuchu spowodowany hałasem jest nieodwracalny. Nawet jeśli otrzyma się odszkodowanie lub rentę, nie przywróci to pełnej sprawności słuchu. Dlatego najlepszą strategią jest prewencja – skuteczna ochrona słuchu w miejscu pracy.
Indywidualne ochronniki słuchu OtisPro to profesjonalne rozwiązanie dla osób pracujących w narażeniu na hałas. Wykonane na wymiar ochronniki zapewniają:
- Skuteczną izolację akustyczną dostosowaną do poziomu hałasu na stanowisku
- Komfort użytkowania przez całą zmianę
- Możliwość komunikacji – filtrują szkodliwe częstotliwości, przepuszczając mowę
- Trwałość – jeden komplet służy przez lata
Zaufały nam największe firmy produkcyjne w Polsce, w tym Danone, Ferrero, Wawel, Fiat, Solaris, KGHM, Huhtamaki i wiele innych. Posiadamy 18 lat doświadczenia i wykonaliśmy ponad 10 000 kompletów ochronników z certyfikatem CE.
Skontaktuj się z OtisPro pod numerem 693 445 895 lub 509 028 029, aby przeprowadzić pomiary hałasu w Twoim zakładzie i dobrać optymalne rozwiązanie ochrony słuchu. Zadbaj o swój słuch, zanim będzie za późno – odszkodowanie nie przywróci utraconej sprawności.
